
فرآیند انبارداری (Warehousing) شامل ذخیرهسازی، نگهداری و مدیریت کالاها در مکانهای مشخص تا زمان توزیع، فروش یا استفاده در تولید است و نقش کلیدی در زنجیره تأمین ایفا میکند. انبارداری فراتر از نگهداری ساده کالاهاست و شامل کنترل موجودی، سازماندهی فضای انبار، پیگیری ورود و خروج کالا، آمادهسازی سفارشها، بستهبندی و توزیع است که به بهبود کارایی عملیاتی، کاهش هزینهها و افزایش رضایت مشتری کمک میکند.
شمارش مقدار و میزان موجودی، یکی از قسمتهای مهم مدیریت موجودی برای هر کسبوکار مبتنی بر محصول است. انبارگردانی به کسبوکارها این امکان را میدهد که بدانند آیا به افزایش سفارش خرید برای یک محصول خاص نیاز دارند یا خیر. همینطور انبارگردانی این شرایط را برایشان ایجاد میکند تا بتوانند سطح بهینه میزان ذخیرهسازی موجودی را شناسایی کنند.
یکی از موارد مهم در این فرایند این است که اگر مکانیزم کنترل موجودی مناسب نباشد، نمیتوان در کسبوکارهای مبتنی بر محصول موفق عمل کرد. انبارگردانی که وظیفه اصلی کنترل موجودی به شمار میرود، به مدیران این امکان را میدهد تا نسبت به تعداد دقیق موجودی آگاه باشند. در این مقاله به اهداف و چگونگی انبارگردانی عمیقتر نگاه میکنیم و نسبت به جزئیات آن اطلاعات بیشتری ارائه میدهیم.
انبارگردانی چیست؟
انبارگردانی عبارت است از شمارش دستی و فیزیکی موجودیهای یک سازمان و تطابق ارقام حاصل از آن، با تعدادی که به صورت الکترونیکی و در پایگاههای داده شرکت به ثبت رسیده است. این اقدام اغلب در روزهای پایانی هر سال انجام میگیرد و به عنوان قسمتی از فرایند حسابرسی است که احتمال دارد به وسیله ارزیابان و حسابران خارج از شرکت یا سازمان هم انجام شود.
این فرایند همچون سایر جنبههای بحث کنترل موجودی، از شرکتی به شرکت دیگر بسیار تفاوت دارد. برخلاف اسم این کلمه، اهداف انبارگردانی چیزی فراتر از مدیریت موجودی است؛ چرا که هر موجودی موردنیاز کسبوکار شما، باید در فرایند انبارگردانی گنجانده شود.
برای مثال، اگر شما یک تولیدکننده باشید، وظیفه دارید محصولات یا قطعات دیگری که برای تولید کالاهای نهایی خود از آنها استفاده میکنید را هم بشمارید؛ چرا که تمام شدن این محصولات به همان میزان مشکلساز و فاجعهبار خواهد بود که موجودی کالای نهایی تمام شده باشد.

اهداف انبارگردانی چیست؟
مهمترین اهداف این فرایند را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
- ارزیابی میزان موجودیها در پایان سال برای ثبت اطلاعات دقیق و درست در صورتهای مالی سازمان
- پیگیری و بررسی میزان موجودیهای فیزیکی و تطبیق اطلاعات مالی با موجودیهای در دسترس
- شناسایی مغایرتهای احتمالی میان موجودیها و صورتهای مالی و حسابداری
- انجام تدابیر مرتبط با کنترل موجودی
استراتژی انبارگردانی: کلید مدیریت موجودی کالا
استراتژی انبارگردانی به عنوان یک نقشه راه برای انجام این فرآیند عمل میکند و شامل انتخاب روشهای مناسب، تعیین زمانبندی، تخصیص منابع و تدوین دستورالعملها میشود. انواع مختلفی از استراتژیهای انبارگردانی وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. انتخاب استراتژی مناسب به عوامل مختلفی مانند نوع کالا، حجم موجودی، نرخ گردش موجودی و بودجه بستگی دارد.
برخی از استراتژیهای رایج انبارگردانی عبارتند از:
- انبارگردانی کامل: در این روش، همه اقلام موجودی به طور همزمان شمارش میشوند. این روش دقیقترین روش است، اما میتواند زمانبر و پرهزینه باشد.
- انبارگردانی چرخشی: در این روش، فقط بخش کوچکی از موجودی کالا در هر دوره شمارش میشود. این روش کمزمانتر و کمهزینهتر است، اما ممکن است دقت کمتری داشته باشد.
- انبارگردانی نقطه به نقطه: در این روش، موجودی کالا در زمانهای مختلف و به طور تصادفی شمارش میشود. این روش میتواند روشی تعادلبخش بین دقت و کارایی باشد.
علاوه بر انتخاب روش مناسب، زمانبندی انبارگردانی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. بهترین زمان برای انبارگردانی زمانی است که حجم موجودی کالا در کمترین حد خود باشد. این میتواند در پایان دوره مالی، قبل از تعطیلات یا زمانی که حجم سفارشها کم است، باشد.
تخصیص منابع مناسب نیز برای انجام موفقیتآمیز انبارگردانی ضروری است. نیاز به تعداد کافی پرسنل آموزشدیده، تجهیزات مناسب و فضای کافی برای انجام شمارش وجود دارد. در نهایت، تدوین دستورالعملهای واضح و دقیق برای انجام انبارگردانی ضروری است. این دستورالعملها باید شامل مراحل شمارش، روشهای مستندسازی، فرآیند حل اختلافات و رویههای امنیتی باشد.
مزایای استراتژی انبارگردانی
استراتژی انبارگردانی مؤثر میتواند به موارد زیر کمک کند:
- کاهش هزینهها: با شناسایی موجودی اضافی و اقلام منسوخ شده میتوان هزینههای نگهداری را کاهش داد.
- بهبود کارایی: با بهینهسازی فرآیندهای زنجیره تأمین میتوان گردش موجودی کالا را افزایش داد.
- افزایش رضایت مشتری: با اطمینان از دقت موجودی کالا میتوان از کمبود کالا و تأخیر در تحویل جلوگیری کرد.
- کاهش ریسک: با شناسایی انحرافات و مشکلات میتوان از بروز مشکلات بزرگتر در آینده جلوگیری کرد.
انبارگردانی یک فرآیند ضروری برای هر کسب و کار یا سازمانی است که با موجودی کالا سروکار دارد. با انتخاب استراتژی مناسب، زمانبندی دقیق، تخصیص منابع کافی و تدوین دستورالعملهای واضح، میتوان از مزایای متعددی از جمله کاهش هزینهها، بهبود کارایی، افزایش رضایت مشتری و کاهش ریسک بهرهمند شد.
دلایل اهمیت انبارگردانی
هر کسبوکاری مبتنی بر محصول، در راستای قسمتی از فرایند کنترل موجودی خود باید اطمینان داشته باشد که سطوح موجودی آنها 100% دقیق است. در بعضی از کشورها این مسئله حتی یک الزام قانونی محسوب میشود! اما اگر برای این کار با هیچ الزام قانونی هم روبهرو نباشید. در ادامه سه دلیل مهم و اساسی را مطرح میکنیم که چرا باید به طور مرتب انبارگردانی را در دستور کار خود قرار دهید:
– بررسی درست و دقیق بودن رهگیری میزان موجودیهای شما
اتکای بیش از حد بر متدها و شیوههایی که شرکتها برای ارزیابی میزان موجودیهای خود یا انبارگردانی استفاده میکنند، همواره امر مطلوبی برای آنها نیست. شما میتوانید با مقایسه ارقام و تعداد موجودیهای انبار با تعدادی که تصور میکنید در دسترس دارید، مغایرتها را شناسایی کرده و مانع از بروز مشکلات اساسی شوید.
اگر ارقامی که از شمارش موجودیهای انبار به دست آوردید، با آنچه که تصور میکردید تفاوت داشت، میتواند نشانه این مسئله باشد که شما کنترل موجودی ضعیفی دارید. در این شرایط بهتر است پیش از آنکه با مشکلات جدیتری روبهرو شوید، اقدامات لازم را انجام دهید. مشکلاتی همچون:
- تمام شدن موجودی انبار (محصولات برای فروش به اتمام برسند و دیگر موجودی در انبار وجود نداشته باشد.)
- انباشت موجودی در انبار (تلنبار شدن موجودیهای بیش از اندازه در انبار)
- موجودی از بین رفته (منقضی شدن یا از بین رفتن موجودیها در انبار قبل از فروش آنها)
– شناسایی مشکلات موجودیهای انبار
سیستمهای آنلاین یا آفلاین رهگیری موجودی این امکان را ایجاد میکنند تا میزان موجودی و مکان آنها در انبارها را به سادگی شناسایی کنید، اما این سیستمها تمام اطلاعات لازم شما را در اختیارتان نمیگذارند. به عنوان مثال، سیستم شما مشکلات مربوط به جابهجایی موجودیها در انبار را تشخیص نمیدهد؛ این در حالی است که بررسی موجودیها به صورت دستی، به آسانی این مشکلات را شناسایی میکند.
به این منظور و برای شناسایی مشکلاتی که ممکن است سیستم مدیریت موجودی شما آنها را از قلم انداخته باشد، باید از انبارگردانی استفاده کنید، مشکلاتی همچون محصولات آسیبدیده، سفارشهای گمشده، کنترل ضعیف یا سرقت.
– کسب اطمینان از اینکه کسبوکار در راستای اهداف خود پیش میرود
وقتی صحبت از نظارت بر عملکرد کسبوکارها میشود، آنها علاقهای ندارند که هیچ قسمتی از این مسئله را به شانس واگذار کنند. محاسبه معیارهای اساسی همچون گردش موجودی، به ارقام 100% دقیق احتیاج دارد. به محض آنکه شما نسبت به چگونگی انجام فرایند کنترل موجودی خود اطمینان یابید، میتوانید اصلاح رویهها و برنامههای خود را در راستای افزایش کارایی و افزایش سود آغاز کنید. برای مثال ممکن است:
- در شرایط اضطراری یا در زمان افزایش تقاضا، مقدار موجودی احتیاطی که در دسترس دارید را کاهش دهید.
- قیمت خود را تغییر دهید تا اطمینان یابید که تمام محصولات شما به سرعت به فروش میرسند.

اصطلاحات تخصصی انبارگردانی
در دنیای انبارداری، با انبوهی از اصطلاحات تخصصی روبهرو میشویم که هر کدام معنای خاص خود را دارند. دانستن این اصطلاحات برای درک صحیح فرآیند انبارگردانی و مدیریت انبار ضروری است. در ادامه، به برخی از رایجترین اصطلاحات انبارداری میپردازیم و با زبانی ساده و لحنی جذاب، آنها را شرح میدهیم.
مواد خام یا اولیه
مواد خام، بلوکهای ساختمانی اصلی برای تولید محصولات هستند. این مواد میتوانند شامل هر چیزی باشند، از سنگ معدن و چوب گرفته تا مواد شیمیایی و پلاستیک. مواد خام در ابتدای فرآیند تولید قرار میگیرند و در نهایت به محصول نهایی تبدیل میشوند.
مواد و لوازم مصرفی
این دسته از اقلام، عمر کوتاهی دارند و در طول زمان به طور کامل مصرف میشوند. به عنوان مثال، کاغذ، خودکار، پوشه فایل، تونر و کارتریج جوهر جزء مواد و لوازم مصرفی محسوب میشوند. در مقابل، کالاهای بادوام و سرمایهای مانند کامپیوتر، دستگاه فکس و مبلمان اداری در این دسته قرار نمیگیرند.
مواد و لوازم در جریان ساخت
فرض کنید در حال ساخت یک میز چوبی هستید. در حین انجام مراحل مختلف ساخت، از چوب، میخ، چسب و سایر مواد استفاده میکنید. تا زمانی که میز به طور کامل ساخته و آماده استفاده شود، این مواد و لوازم در “جریان ساخت” قرار دارند.
کالای ساختهشده یا تکمیلشده
به میز چوبی ساختهشده در مثال قبل، “کالای ساختهشده” یا “تکمیلشده” میگوییم. این کالا مراحل تولید را پشت سر گذاشته و آماده فروش یا استفاده است.
تگ انبارگردانی
تگ انبارگردانی، برگه کوچکی است که اطلاعات مربوط به هر کالا را در حین شمارش ثبت میکند. این تگها به شما کمک میکنند تا از تکرار شمارش کالاها جلوگیری کرده و هیچ کالایی را از قلم افتادن نیندازید.
کارت موجودی انبار
کارت موجودی انبار، گنجینهای از اطلاعات است که به شما میگوید در هر لحظه چه تعداد از هر کالا در انبار موجود است. با استفاده از این کارت، میتوانید به راحتی برای سفارش مجدد کالاها در زمان مناسب برنامهریزی کنید و از کمبود یا فزونی موجودی جلوگیری کنید.
قفسهبندی
قفسهبندی، انبار شما را به فضایی منظم و کارآمد تبدیل میکند. با دستهبندی کالاها در قفسههای مجزا، میتوانید به راحتی آنها را پیدا و از آسیب دیدن آنها در اثر جابهجاییهای نامناسب جلوگیری کنید.
کاردکس کالا
کاردکس کالا، سیستمی است که به شما کمک میکند تا تمامی اطلاعات مربوط به هر کالا را به طور دقیق ثبت و نگهداری کنید. با استفاده از کاردکس، میتوانید تاریخ ورود و خروج کالا، تعداد موجودی، قیمت و سایر جزئیات را به راحتی پیگیری کنید.
کدگذاری کالا
به هر کالای موجود در انبار، یک کد منحصربهفرد اختصاص داده میشود. این کد، شناسایی و جستوجوی کالاها را به طور چشمگیری آسان و به شما کمک میکند تا در زمان صرفهجویی و از خطاهای انسانی جلوگیری کنید.
تفاوت انبارگردانی و شمارش سیکلی
شمارش سیکلی یکی از شیوههای انبارگردانی است که شامل بررسی منظم قسمتی از موجودی شما، در روزها و زمانهای تعیینشده است. در واقع، در شمارش سیکلی به جای آنکه شمارش موجودیها یک بار در سال انجام شود، چند بار و به صورت بخشبخش انجام میشود.
این شیوه مزایای بسیاری نسبت به روش سنتی دارد. مهمترین مزیت شمارش سیکلی این است که با این کار میتوانید از اختلالهای بزرگتر در آینده جلوگیری کنید. همچنین شمارش سیکلی بهخصوص در میان سازمانهای بزرگی که قادر نیستند فعالیت خود را برای انجام انبارگردانی به طور کامل تعطیل کنند، محبوبیت دارد.
با این وجود، شمارش سیکلی فرایندی پیچیده است که برای کارا بودن، نیازمند دقت بالا برای موجودی است. برخی از کسبوکارهای کوچک از شیوه سنتی و شمارش سیکلی به صورت ترکیبی استفاده میکنند؛ هر چند هنگامی که 100% اطمینان داشته باشند که فاصله گرفتن از رویکرد سنتی، مشکلات و عواقب جدی را برای کسبوکارشان به وجود نخواهد آورد.
معرفی تیم انبارگردانی و اهمیت نقش آنها
فرآیند انبارگردانی بدون وجود یک تیم هماهنگ و منسجم قابل اجرا نیست. اعضای تیم انبارگردانی، با نقشهای تخصصی خود، تضمینکننده دقت، سرعت و صحت شمارش کالاها در انبار هستند. از برنامهریزی و مدیریت عملیات گرفته تا شمارش فیزیکی و ثبت دادهها، هر کدام از اعضا مسئولیت حیاتی دارند که در کنار یکدیگر، به تحقق هدف اصلی یعنی صحت اطلاعات موجودی کمک میکنند. انتخاب افراد مناسب برای هر نقش و تعریف دقیق وظایف آنها، از عوامل کلیدی موفقیت در عملیات انبارگردانی به شمار میرود. در ادامه به معرفی اعضای تیم انبارگردانی و وظایف هر یک میپردازیم.
سرپرست انبارگردانی
تعداد: 1 نفر
وظایف:
برنامهریزی و سازماندهی کل فرآیند انبارگردانی
تخصیص وظایف به اعضای تیم و نظارت بر اجرای صحیح آنها
حل مشکلات و موانع احتمالی در حین عملیات
ارائه گزارشهای نهایی به مدیریت ارشد
گروههای شمارشگر
تعداد: بسته به حجم انبار، هر گروه شامل 2 نفر (یک شمارشگر و یک ثبتکننده)
وظایف:
شمارش دقیق اقلام موجود در انبار
ثبت اطلاعات شمارششده در فرمهای مخصوص یا سیستمهای نرمافزاری
تطبیق مشخصات فیزیکی کالا با اطلاعات ثبتشده
شناسایی و گزارش اقلام آسیبدیده یا گمشده
انباردار
تعداد: 1 نفر
وظایف:
همکاری با گروههای شمارشگر برای یافتن محل دقیق اقلام
ارائه اطلاعات لازم درباره چیدمان و مشخصات کالاها
اطمینان از توقف ورود و خروج کالاها در حین انبارگردانی
مشارکت در شناسایی مغایرتها و ارائه راهحلهای مناسب
حسابدار
تعداد: 1 نفر
وظایف:
تطبیق نتایج شمارش فیزیکی با اطلاعات موجود در سیستم حسابداری
شناسایی مغایرتها و ثبت اصلاحات لازم در سیستم
ارائه گزارشهای مالی مرتبط با انبارگردانی
همکاری با حسابرس در بررسی صحت اطلاعات
حسابرس
تعداد: 1 نفر
وظایف:
نظارت بر کل فرآیند انبارگردانی بهعنوان ناظر مستقل
بررسی و تأیید صحت شمارشها و ثبتها
اطمینان از رعایت استانداردها و مقررات مربوط به انبارگردانی
ارائه پیشنهادات برای بهبود فرآیندهای آتی
کارشناس IT
تعداد: 1 نفر (در صورت استفاده از سیستمهای نرمافزاری پیشرفته)
وظایف:
پشتیبانی فنی از نرمافزارها و سیستمهای مورد استفاده در انبارگردانی
رفع مشکلات فنی احتمالی در حین عملیات
اطمینان از صحت و امنیت دادههای ثبتشده
آموزش اعضای تیم در استفاده صحیح از ابزارهای فناوری
تعداد دقیق اعضای تیم انبارگردانی بسته به اندازه و پیچیدگی انبار ممکن است متفاوت باشد. در انبارهای بزرگتر، ممکن است نیاز به تشکیل چندین گروه شمارشگر و حضور همزمان چند حسابدار و کارشناس IT باشد. برنامهریزی دقیق و آموزش مناسب اعضای تیم، کلید موفقیت در اجرای مؤثر انبارگردانی است.

برچسب انبارگردانی چیست؟
برچسب یا تگ انبارگردانی و موجودی، نوعی برچسب است که روی یک محصول یا بسته چسبانده میشود و با برچسبهای حملونقل متفاوت است. هدف اصلی از استفاده این ابزار، مدیریت موجودی و نظارت و ردیابی حرکت کالا در طی زنجیره تامین است. فرایندهای مدیریت موجودی دستی و خودکار، هر دو از برچسب موجودی استفاده میکنند.
برچسبهای موجودی شکلهای گوناگونی دارند. این برچسبها دربردارنده اطلاعاتی همچون شماره موجودی، بارکد و شرکت سازنده محصول است. لازم به ذکر است که زمان تصمیمگیری درباره استفاده از برچسبهای موجودی، هیچ استراتژی خاص و ویژهای وجود ندارد که تمام سازمانها از آن استفاده کنند. بلکه انتخاب نوع آن به صنعت یا نوع فعالیتی وابسته است که سازمان در آن فعالیت دارد.
انواع برچسب انبارگردانی و موجودی
همانطور که گفتیم، انواع گوناگونی از برچسبهای موجودی وجود دارد که هر یک مزایا و معایب خود را دارد. در ادامه مرسومترین انواع برچسبهای موجودی که خردهفروشان باید آنها را بشناسند و در انبارگردانی فروشگاه به کار میآید، معرفی شدهاند:
برچسب بارکد: بارکدها برچسبهایی هستند که از طریق بارکدخوانهای مخصوص قابل خواندن هستند. این برچسبهای تکبعدی، حاوی طالاعات مهمی درباره یک محصول، از جمله تعداد موجودی و قیمت آن است. برچسبهای بارکد انتخاب محبوبی برای اغلب خردهفروشان تجارت الکترونیک هستند. چرا که استفاده از آنها آسان است، همچنین راهاندازی و استفاده از آنها بهصرفه بوده و اغلب اطلاعات دقیقی را ارائه میدهند.
برچسب QR: برچسبهای QR برچسبهای دوبعدی هستند که در چند سال اخیر محبوبیت بیشتری یافتهاند. این برچسبها توجه بسیاری را به خود جلب کردهاند، زیرا برای خردهفروشان این امکان را فراهم میکنند تا یک اسکنر خاص و منحصربهفرد را برای خواندن کدهای QR خریداری کنند. با وجود آنکه اسکنرهای اختصاصی برای خواندن کدهای QR در بازار وجود دارد، نکته مهم و قابل توجه درباره آنها این است که حتی تلفنهای هوشمند هم میتوانند این برچسبها را بخوانند. همچنین این برچسبها قابلیت اسکن سریع و همینطور فضای ذخیرهسازی وسیعی را ارائه میدهند. همین قابلیت یک گزینه عالی برای آن دسته از خردهفروشانی است که انواع گوناگونی از موجودی را حمل میکنند.
برچسب RFID: فناوری RFID از طریق قدرت امواج رادیویی کار میکنند و استفاده از آنها نوعی سرمایهگذاری برای کسبوکارها محسوب میشود. با این وجود، استفاده از آنها بیشتر برای عملیات در مقیاس بزرگتر، هنگامی که شرکتها در پی بهینهسازی فرایندهای مدیریت موجودی خود هستند، مناسب است. این دسته از برچسبها به فروشندگان آنلاین این امکان را میدهد که چندین محصول را به صورت همزمان اسکن کنند که این امر یک نوع صرفهجویی در زمان محسوب میشود.
انبارگردانی در حسابداری
همانطور که گفتیم، انبارگردانی یکی از مهمترین عملیات در انبارها است که از دقیقترین شیوههای کنترل موجودی هم محسوب میشود. از آنجا که این فرایند مستقیماً با موجودی و سرمایه کسبوکارها در ارتباط است، استفاده از نرمافزارهای حسابداری تسهیلکننده این فرایند هستند.
در حقیقت عملیات انبارداری و حسابداری انبار شامل اقدامات کلیدی همچون مدیریت انبار، جانمایی کالا، مدیریت موجودی، ثبت ورود و خروج کالا، قیمتگذاری و حسابداری مواد و کالا، مدیریت درخواستها و سفارشگذاری، انبارگردانی و… است که جزئی مهم در نیازهای بسیاری از شرکتهای تولیدی و تجاری است.
نرم افزار انبار و حسابداری انبار چارگون، متناسب با کسبوکار هر سازمان طراحی شده و قابلیت جداسازی به بخشهای مجزا و مستقل از هم، متناسب با فرایندهای سازمان را دارد. سیستم حسابداری انبار فعالیتهای مربوط به انبارداری را سادهتر کرده و ارتباط بین فرایندهای گوناگون انبار را با انعطافپذیری بیشتری فراهم میکند.
جمعبندی
در نهایت، انبارداری بهعنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت زنجیره تأمین عمل میکند و زمانی بیشترین ارزش را دارد که نهتنها محل نگهداری کالا باشد بلکه مرکز هماهنگی خدمات لجستیک نیز باشد. مدیریت صحیح انبار باعث میشود شرکتها بتوانند موجودی را بهموقع تأمین، خطاها را کاهش، هزینههای عملیاتی را کنترل و تحویل به مشتری را تسریع کنند؛ همچنین بهرهگیری از ابزارهای دیجیتال مثل سیستمهای مدیریت انبار و پایش موجودی، باعث بهبود دقت، افزایش شفافیت و بهینهسازی عملکرد انبار میشود و نقش آن در رقابت تجاری پررنگتر میگردد.
- زمان مطالعه: 19 دقیقه
- بازدید مقاله: 2,305 بازدید
- اشتراکگذاری:
- https://chargoon.com/?p=55675


هر چیزی رو نوشتید، اِلّا اعضای انبار گردانی!
حداقل تعداد اعضای انبار گردانی رو بنویسید
سلام. ممنون از نکتهای که گفتید.
این مورد رو اضافه کردیم به مقاله.